Od redakcji 3/2021

Ei 3 - I okl
Szanowni Państwo,

Na początku lutego tego roku Rada Ministrów zatwierdziła nową politykę energetyczną dla Polski do roku 2040. Dokument PEP2040 zawiera wizję strategii Polski w zakresie transformacji energetycznej. Zgodnie z nią w 2040 r. ponad połowę mocy zainstalowanych mają stanowić źródła zeroemisyjne. Szczególną rolę ma odegrać wdrożenie do polskiego systemu elektroenergetycznego morskiej energetyki wiatrowej i uruchomienie elektrowni jądrowej.

Więcej…

Źródła światła a efektywność energetyczna oświetlenia

Na efektywność energetyczną oświetlenia ma wpływ wiele czynników. Należą do nich m.in. jakość układów optycznych opraw oświetleniowych, kolorystyka, faktura ścian i sufitów oraz zasłon w oknach, wykorzystywanie w możliwie maksymalnym stopniu oświetlenia dziennego, prawidłowe użytkowanie oraz konserwacja urządzeń oświetleniowych, a także odnawianie pomieszczeń. Oprócz wymienionych czynników bardzo ważną rolę spełnia efektywność energetyczna zastosowanych źródeł światła.

 

Przepisy i normy
Oszczędzanie energii daje wymierne korzyści materialne. Dotyczy to wszystkich urządzeń zużywających energię, w tym energię elektryczną, do których należą także urządzenia oświetleniowe. Ilość tej energii ma znaczący udział w ogólnym bilansie energetycznym większości budynków. Przykładowo: według szacunkowych danych w krajach Unii Europejskiej energia elektryczna zużywana na oświetlenie pomieszczeń biurowych stanowi połowę ogółu energii zapotrzebowanej przez budynek. Jednak ograniczanie poboru energii nie może odbywać się kosztem pogorszenia warunków oświetleniowych na stanowiskach pracy oraz w całych pomieszczeniach. Należyte oświetlenie zapewnia nie tylko komfort psychiczny pracownikom, ale także sprzyja jakości i wydajności pracy oraz podnosi stan bezpieczeństwa. Właściwe oświetlenie sprzyja utrzymaniu porządku.

Dlatego wydatki ponoszone na oświetlenie przekładają się na efekty pracy. Oświetleniu stanowisk pracy poświęconych jest szereg zapisów w aktach prawnych oraz Polskich Normach. Wśród nich należy wymienić ustawę Prawo budowlane [1] oraz szereg rozporządzeń. Jednym z ważniejszych jest Rozporządzenie ministra infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. [2] zawierające nie tylko zalecenia natury ogólnej, ale także nakazujące projektowanie, wykonywanie i eksploatację urządzeń oświetleniowych zgodnie z Polską Normą.

Przykładowo wybrane wartości wskaźników z tablicy F zawartej w poprawce PN EN 15193:2010/AC:2010

Przy okazji omawiania oświetlenia stanowisk pracy należy wspomnieć o Rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z 1grudnia 1998 r. [3] dotyczącym m.in. specjalnych wymagań przy oświetlaniu stanowisk pracy wyposażonych w monitory ekranowe.

Zagadnienia związane z oświetleniem elektrycznym znalazły także odbicie w Dyrektywie Europejskiej 2002/91/EC dotyczącej charakterystyki energetycznej budynków. Wśród norm wspierających dyrektywę znalazła się także jedna dotycząca oświetlenia [4]. Do normy tej wydano poprawkę w wersji językowej angielskiej [5] zawierającą zmienioną tablicę F. W tablicy tej umieszczone są liczbowe wskaźniki energii zużywanej na oświetlenie (LENI) w poszczególnych rodzajach budynków. Kilka przykładowych wielkości zestawiono w tablicy 1 (autor szczegółowo informował m.in. o tym w artykule: Optymalizacja oświetlenia wnętrz w zeszycie nr 3/2013 czasopisma „Elektroinstalator"). Wskaźnik LENI (ang. Lighting Energy Numeric Faktor) określa wartość całkowitej rocznej energii zużywanej w budynku na oświetlenie w przeliczeniu na 1m2 powierzchni.

Dodany paragraf 180a

Z efektywnością energetyczną budynków wiąże się także nowelizacja rozporządzenia [2] z 6 listopada 2008 r. (Dz.U. nr 201, poz. 1238). W dodanym §180a określono wskaźniki dotyczące mocy zainstalowanej na oświetlenie. Z wyjątkiem obiektów handlowo-usługowych są to takie same wartości wskaźników mocy zainstalowanej jak zawarte w przedstawionej tablicy F, przy czym klasy kryteriów odpowiadają klasom jakości oświetlenia.

Limitowanie mocy zainstalowanej określone w §180a nie do końca określa efektywność rozwiązań. Lepszym wskaźnikiem jest wartość LENI, ponieważ dotyczy zużywanej energii na oświetlenie, która – jak wspominano – stanowi znaczący udział w ogólnym bilansie energetycznym budynku. W wielu budynkach użyteczności publicznej mamy do czynienia ciągle jeszcze ze źródłami światła o niskiej efektywności energetycznej: żarowymi i wyładowczymi starszych generacji. W nowych obiektach z reguły stosuje się nowoczesne rozwiązania oświetleniowe, tym niemniej wprowadzenie wymogu zawartego w rozporządzeniu (nie tylko w normie) wymusi stosowanie efektywnych rozwiązań w każdym przypadku. Natomiast w odniesieniu do istniejących obiektów wprowadzenie powyższych wymogów spowoduje unowocześnianie także urządzeń oświetleniowych przy każdej przebudowie lub zmianie sposobu użytkowania obiektu i w konsekwencji poprawienie wskaźników energochłonności. Konsekwencją wprowadzonej zmiany będzie wymuszenie efektywnych rozwiązań poprzez stosowanie źródeł światła i opraw o wysokiej sprawności. Ponadto dotrzymanie określonych wskaźników wymusi ograniczenie wielkości przyjmowanych do obliczeń współczynników utrzymania (zapasu), a w konsekwencji spowoduje potrzebę prowadzenia właściwej eksploatacji i konserwacji urządzeń oświetleniowych. Jedynie niepokój budzi wprowadzenie trzech klas kryteriów. Może to prowadzić przez źle pojętą oszczędność do tendencji przyjmowania najniższego z nich, a w wyniku tego stosowania najtańszych rozwiązań inwestycyjnych. Takie podejście niektórych inwestorów może w konsekwencji odbić się negatywnie na wynikach eksploatacyjnych i prowadzić do obniżenia jakości oświetlenia

 

(...)

 

mgr inż. Janusz Strzyżewski

Pełna wersja artykułu w EI 10/2014 do zakupu na portalu www.e-czasopismo.pl oraz www.magazyn-online.com

Wyszukiwarka

like Nowości!

quote Na skróty

like Najczęściej czytane!

like Polecamy!

ewydanie

konf bpoz 160x222

 

like Newsletter!

Znajdź nas na facebooku!

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem